Học bổng MEXT (Monbukagakusho) là chương trình học bổng do Chính phủ Nhật Bản tài trợ, thông qua Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology. Học bổng được thiết kế nhằm thúc đẩy hợp tác giáo dục, tăng cường giao lưu quốc tế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao giữa Nhật Bản và các quốc gia đối tác, trong đó có Việt Nam.
Để giúp bạn có cái nhìn toàn diện và dễ hình dung nhất, bài viết này sẽ tổng hợp thông tin về đất nước Nhật Bản và hướng dẫn chi tiết về học bổng MEXT, bao gồm quyền lợi, đối tượng, quy trình nộp hồ sơ và những lưu ý quan trọng khi sống và học tập tại Nhật Bản.
Nhưng trước tiên, hãy cùng Bay Bổng tìm hiểu sơ qua về đất nước này nhé.
I. Tổng quan về Nhật Bản
Nhật Bản là nơi đón bình minh sớm nhất ở khu vực Đông Á nên thường được gọi với cái tên “đất nước mặt trời mọc”.
Nhật Bản có nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới (theo IMF, 2025), nổi bật với các ngành công nghiệp ô tô, điện tử, robot, công nghệ cao và nghiên cứu khoa học. Về giáo dục, Nhật Bản đặc biệt mạnh về các ngành kỹ thuật, công nghệ, khoa học tự nhiên và nghiên cứu ứng dụng.
Điểm đặc biệt ít ai biết về Nhật Bản là đất nước này có hơn 33.000 doanh nghiệp có tuổi đời hơn 100 năm (nghiên cứu từ Teikoku Data Bank 2019). Trong số đó, khách sạn Nishiyama Onsen Keiunkan từng lập kỷ lục Guinness là khách sạn lâu đời nhất thế giới với hơn 1300 năm hoạt động, thể hiện rõ nét tinh thần bền bỉ (Ganbaru) của người Nhật.
Chi phí sinh hoạt tại Nhật dao động trong khoảng 90.000 - 180.000 yên/tháng (~15-30 triệu đồng) tùy khu vực. Các thành phố lớn như Tokyo và Osaka có mức sống cao hơn, trong khi các tỉnh nhỏ hoặc khu vực ngoài trung tâm có chi phí dễ chịu hơn đáng kể.
Khí hậu Nhật Bản có bốn mùa rõ rệt. Mùa xuân nổi tiếng với hoa anh đào, mùa hè nóng ẩm, mùa thu mát mẻ và mùa đông có tuyết ở nhiều khu vực phía Bắc. Sự phân hóa khí hậu này tạo nên trải nghiệm văn hóa và thiên nhiên rất đặc trưng.
II. Tổng quan học bổng
Học bổng MEXT dành cho sinh viên quốc tế theo học tại các trường đại học quốc lập, công lập và một số trường tư thục được công nhận tại Nhật Bản. Đây là học bổng danh giá và có giá trị nhất trong tất cả các học bổng du học Nhật Bản, dành cho những du học sinh ưu tú người nước ngoài. Chính vì vậy, yêu cầu đối với ứng viên của học bổng này cũng rất cao.
Đối với bậc Sau đại học (Research Student/Master/PhD), ứng viên thường trải qua giai đoạn nghiên cứu sinh trước khi chính thức vào chương trình Thạc sĩ hoặc Tiến sĩ.
Một số trường đại học hàng đầu tại Nhật Bản mà học giả học bổng MEXT thường theo học bao gồm:
- The University of Tokyo - Top 36 Đại học hàng đầu thế giới (QS Ranking 2026), thành lập năm 1877. Trường đại học danh giá bậc nhất Nhật Bản, trường dẫn đầu trong các lĩnh vực Vật lý, Kỹ thuật, Luật và Chính trị, là nơi đào tạo ra nhiều Thủ tướng Nhật Bản và các nhà khoa học đạt giải Nobel.
- Kyoto University - Top 60 Đại học hàng đầu thế giới (QS Ranking 2026), thành lập năm 1897. Với phương châm “tinh thần tự do”, trường nổi tiếng thế giới về nghiên cứu cơ bản trong các lĩnh vực Hóa học, Sinh học và Toán học, sở hữu số lượng giải Nobel nhiều nhất tại khu vực Châu Á.
- Osaka University - Top 90 Đại học hàng đầu thế giới (QS Ranking 2026), thành lập năm 1931. Trường được đánh giá cao về lĩnh vực Y học, Nha khoa và Khoa học Vật liệu, đồng thời là trung tâm nghiên cứu đa ngành hiện đại bậc nhất tại khu vực Kansai.
- Tokyo Institute of Technology - Top 85 Đại học hàng đầu thế giới (QS Ranking 2026), thành lập năm 1881. Đây là học viện hàng đầu về đào tạo kỹ thuật tại Nhật Bản, thế mạnh đặc biệt về Khoa học Máy tính, Kỹ thuật Điện - Điện tử và Công nghệ Nano.
- Và nhiều trường Đại học khác như Tohoku University, Nagoya University, Kyushu University, Hokkaido University,...
MEXT không giới hạn ngành học, tuy nhiên các ngành thế mạnh bao gồm Kỹ thuật, Công nghệ, Khoa học tự nhiên, Nông nghiệp, Môi trường, Kinh tế và một số ngành Khoa học xã hội. Ứng viên có thể lựa chọn chương trình giảng dạy bằng tiếng Nhật hoặc tiếng Anh, tùy thuộc vào trường và ngành học.
III. Đối tượng nộp học bổng và mức hỗ trợ
Học bổng bao gồm:
- Miễn 100% học phí
- Trợ cấp sinh hoạt hàng tháng, khoảng 143.000 - 145.000 yên/tháng (tương đương 23 - 24 triệu đồng/tháng) đối với bậc sau đại học, tùy theo cấp học.
- Vé máy bay khứ hồi Việt Nam - Nhật Bản
- Miễn lệ phí thi tuyển và nhập học
Lưu ý: Mức trợ cấp có thể thay đổi theo từng năm tùy theo ngân sách của Chính phủ Nhật Bản.
Đối tượng nộp học bổng:
- Công dân Việt Nam có quốc tịch Việt Nam
- Ứng viên phải dưới 35 tuổi với bậc Sau đại học (sinh sau ngày 2/4/1991)
- Đối với các du học sinh ngành Giáo dục, ứng viên cần tốt nghiệp trường đại học hoặc trường Sư phạm, có ít nhất 5 năm kinh nghiệm giảng dạy tại các trường tiểu học, THCS hoặc trường sư phạm.
- Có thành tích học tập tốt
- Có kế hoạch nghiên cứu rõ ràng và phù hợp với định hướng đào tạo
- Đáp ứng yêu cầu ngoại ngữ (tiếng Anh hoặc tiếng Nhật tùy chương trình)
IV. Quy trình nộp học bổng chi tiết
Các thông tin được tham khảo dựa trên tài liệu chính thức từ website học bổng năm 2025 và có thể đã có sự thay đổi vào thời điểm bạn đọc bài viết này, bạn hãy kiểm tra kĩ mọi thông tin trên website của học bổng nhé.
MEXT có hai hình thức nộp chính:
Ứng tuyển theo Đại sứ quán tiến cử (Embassy Recommendation)
Ứng tuyển theo trường Đại học tại Nhật tiến cử (University Recommendation)
Dưới đây là quy trình phổ biến qua Đại sứ quán:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Hồ sơ thường bao gồm:
- Đơn xin cấp học bổng theo mẫu
- Đơn đăng ký nguyện vọng trường đại học muốn nhập học
- Chuyên ngành và Kế hoạch nghiên cứu (Research Proposal) (dùng font chữ 11 trở lên)
- Bằng tốt nghiệp và bảng điểm
- Thư giới thiệu từ hiệu trưởng trường đại học cuối cùng theo học hoặc từ giáo viên chủ nhiệm
- Thư giới thiệu của lãnh đạo cơ quan (đối với những ứng viên đang đi làm)
- Chứng chỉ ngoại ngữ tiếng Nhật, tiếng Anh (nếu có). Thời hạn của chứng nhận là trong vòng 2 năm kể từ thời điểm nộp hồ sơ.
- Tóm tắt luận văn tốt nghiệp (chỉ chấp nhận bản tiếng Anh)
- Giấy khám sức khỏe
Link mẫu các biểu mẫu của hồ sơ: https://www.studyinjapan.go.jp/en/smap-stopj-applications-research.html
Lưu ý:
- Tất cả các hồ sơ cần được làm bằng tiếng Nhật hoặc tiếng Anh. Các hồ sơ bằng tiếng Việt cần nộp kèm bản công chứng được dịch sang tiếng Nhật hoặc tiếng Anh.
- Hồ sơ cần nộp có 4 bộ gồm: Bộ chính (1 bộ) (A) và Bộ copy (3 bộ) (B, C, D), tuy nhiên sau khi thí sinh vượt qua được vòng phỏng vấn thì tùy từng trường hợp cụ thể cần nộp bổ sung một số giấy tờ khác, vì vậy các thí sinh cần giữ 1 Bản copy của bộ hồ sơ đã nộp (theo Bộ chính). Hồ sơ cần nộp bổ sung sẽ được thông báo cụ thể tới các thí sinh vượt qua được vòng phỏng vấn.
- Ảnh dán trên Đơn xin cấp học bổng cần được chụp trong 6 tháng gần nhất, kích thước: 4.5×3.5cm, ảnh chân dung chụp thẳng không đội mũ, phía sau ảnh cần ghi rõ quốc tịch, họ tên. Hoặc thí sinh cũng có thể chèn ảnh vào Đơn xin cấp học bổng sau đó in màu
Bước 2: Nộp hồ sơ
Ứng viên nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua đường bưu điện đến Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam (Địa chỉ: 27 Liễu Giai, Ba Đình, Hà Nội). Hạn nộp năm 2025 là ngày 30/5/2025, bạn cần truy cập trang web của Đại sứ quán để biết được hạn nộp đúng vào thời gian bạn đọc bài viết này.
Bước 3: Thi viết và vấn đáp
Ứng viên vượt qua vòng hồ sơ sẽ tham gia:
- Bài thi viết (ngoại ngữ và/hoặc chuyên môn)
- Phỏng vấn trực tiếp
Vào đầu tháng 6 sẽ có thông báo kết quả thẩm định hồ sơ và lịch thi viết. Bài thi viết sẽ diễn ra vào giữa tháng 6, ứng viên cần theo dõi thông tin để biết được địa điểm thi của khu vực mình đang sinh sống.
Kết quả vòng thi viết và lịch thi vấn đáp sẽ được thông báo vào khoảng giữa đến cuối tháng 6. Vòng thi vấn đáp sẽ diễn ra vào giữa tháng 7 và kết quả sẽ có vào khoảng giữa đến cuối tháng 7.
Trong tháng 11, Bộ Giáo dục Khoa học và Công nghệ Nhật Bản sẽ có tuyển chọn vòng 2.
Bước 4: Công bố kết quả chính thức
Kết quả cuối cùng thường được công bố vào đầu năm sau.
Ứng tuyển qua trường Đại học Nhật Bản: Hình thức này dành cho những sinh viên được trường đại học tại Nhật Bản đề cử tới học bổng Chính phủ MEXT. Trường sẽ tiến cử những ứng viên xuất sắc sau khi đánh giá hồ sơ học tập, thành tích nghiên cứu và khả năng ngoại ngữ.
Đây là cơ chế mà chỉ có một số trường đại học đã được Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ phê duyệt thực hiện tuyển chọn tại chính trường của mình. Do đó, những sinh viên mong muốn đăng ký học bổng này dưới sự tiến cử từ trường đại học cần xác nhận trước xem trường bạn muốn vào học có đang có khung tiến cử này hay không.
V. Cuộc sống du học tại Nhật Bản
Disclaimer: Dưới đây là thông tin chúng mình thu thập được từ chia sẻ và trải nghiệm thực tế của những anh chị đã đi du học tại Nhật. Đây hoàn toàn là những trải nghiệm cá nhân, bạn hãy chắt lọc, so sánh nhiều nguồn thông tin thật kĩ trước khi đưa ra lựa chọn nhé.
- Nhật Bản là quốc gia có tính kỷ luật cao. Việc đúng giờ, tuân thủ quy định và tôn trọng không gian chung là điều rất quan trọng.
- Rào cản ngôn ngữ có thể là thách thức nếu bạn sống ngoài các thành phố lớn. Dù học bằng tiếng Anh, bạn vẫn nên trang bị tiếng Nhật cơ bản để thuận tiện trong sinh hoạt hàng ngày.
- Chi phí nhà ở tại Tokyo khá cao, nhưng hệ thống giao thông công cộng cực kỳ phát triển và đúng giờ, giúp sinh viên dễ dàng di chuyển.
- Văn hóa làm việc và học tập tại Nhật đòi hỏi sự kiên trì và tỉ mỉ. Tuy nhiên, đây cũng là môi trường lý tưởng để rèn luyện tính kỷ luật, khả năng tập trung và tinh thần trách nhiệm.
- Sau khi sang Nhật 1 tháng là bạn hoàn toàn có khả năng đi xin việc làm thêm. Chú ý là luật pháp Nhật Bản quy định thời gian làm thêm tối đa của du học sinh là 28 giờ/tuần.
- Website chính thức: https://www.studyinjapan.go.jp/en/planning/scholarships/mext-scholarships/
- Guideline hướng dẫn nộp học bổng qua Đại sứ quán (bản tiếng Anh): https://www.studyinjapan.go.jp/en/_mt/2025/04/01-2026_Research_Guidelines_E.pdf
- Guideline hướng dẫn nộp học bổng qua Đại sứ quán (bản tiếng Việt): https://www.vn.emb-japan.go.jp/itpr_ja/mext20260416vn.html
- Bộ đề tham khảo của các năm trước: https://www.studyinjapan.go.jp/vi/planning/scholarships/mext-scholarships/examination.html
Chúng mình sẽ còn phân tích nhiều học bổng lớn khác nữa, vậy nên các bạn nhớ tiếp tục theo dõi và đón đọc nhé.
📚 Tham gia workshop miễn phí tổ chức hằng tháng tại cộng đồng Bay cùng học bổng - Du học thạc sĩ: Tại đây.
📩 Thông tin chi tiết và báo giá dịch vụ mentor 1:1: Tại đây.