Mỗi mùa apply đến là y như rằng câu hỏi “Có nên chọn trường theo ranking không?” lại quay trở lại như một vòng lặp. Với nhiều bạn, ranking gần như là thước đo số 1 khi chọn trường. Nhưng thật ra, bảng xếp hạng chỉ giống như ảnh đại diện của một ngôi trường: đẹp thì cũng tốt, nhưng không thể phản ánh toàn bộ con người bên trong.
Trong bài này, chúng ta sẽ đi sâu vào hiểu bản chất của ranking, khi nào nên dùng và khi nào không, để bạn có thể chọn trường thông minh hơn.
1. Ranking là gì và vì sao ai cũng quan tâm?
Ranking là hệ thống đánh giá và sắp xếp các trường đại học dựa trên nhiều tiêu chí như nghiên cứu, chất lượng giảng dạy, danh tiếng học thuật, mức độ quốc tế hóa hay khả năng sinh viên tìm việc sau tốt nghiệp.
Hai bảng xếp hạng phổ biến nhất bạn nên biết là QS (Quacquarelli Symonds) và THE (Times Higher Education). Những bảng xếp hạng này giúp người học có cái nhìn tổng quan về chất lượng trường và thường được xem là điểm tựa tâm lý khi phải chọn giữa hàng trăm lựa chọn.
Việc thấy tên trường đứng top 20 hay top 50 mang lại cảm giác an toàn, nhất là khi bạn chưa có kinh nghiệm tự đánh giá một chương trình thạc sĩ. Tuy nhiên, mỗi bảng có phương pháp tính riêng nên kết quả có thể rất khác nhau, điều này cũng lý giải vì sao bạn không nên dựa hoàn toàn vào một hệ thống duy nhất.
2. Khi nào ranking thật sự quan trọng?
Trong một số trường hợp, ranking không chỉ “để tham khảo” mà có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội học và làm việc của bạn.
Nếu bạn theo đuổi ngành nặng về nghiên cứu hoặc có mục tiêu xa hơn là học PhD, trường top thường đi kèm phòng lab mạnh, giáo sư đầu ngành và nguồn funding ổn định hơn.
Nếu bạn nhắm đến những ngành mà danh tiếng trường là “con dấu đảm bảo chất lượng” như consulting, một số mảng finance, hoặc vài vị trí ở Big Tech,... ranking cao thực sự là lợi thế cạnh tranh.
Nếu các công ty bạn muốn vào thể hiện rõ sự ưu tiên với ứng viên từ trường top, bạn càng nên cân nhắc xếp hạng. Đây là lúc bạn cần liên hệ alumni hoặc nhân viên công ty để hiểu rõ “gu tuyển dụng” của họ.
3. Khi nào ranking không phải yếu tố quyết định?
Ngược lại, có nhiều trường hợp ranking không nói lên được điều gì quan trọng với bạn.
Trong những ngành thiên về kỹ năng và ứng dụng như marketing, UX, product management…, nhà tuyển dụng quan tâm nhiều hơn đến portfolio, thực hành, internship, chứ không phải tên trường. Ngoài ra, nếu ưu tiên của bạn là học bổng, chi phí sinh hoạt hoặc cơ hội thực tập địa phương, ranking không giúp được nhiều.
Cũng không hiếm trường hợp một trường top cao về overall ranking lại thua xa một trường top thấp hơn nhưng siêu mạnh trong đúng ngành bạn muốn theo. Điều quan trọng không phải là vị trí trên bảng xếp hạng chung, mà là chương trình bạn chọn có phù hợp và chất lượng hay không.
4. Các bước kiểm tra chương trình nhanh
Để tránh bị “ngợp” giữa hàng tá bảng xếp hạng, bạn có thể dùng quy trình đơn giản dưới đây:
Xác định mục tiêu nghề nghiệp/học thuật rõ ràng.
Xác định ngành chính bạn muốn học ở bậc thạc sĩ.
Mở QS/THE và lọc theo ngành (Subject Ranking) của năm mới nhất.
Ghi nhận xếp hạng chung và xếp hạng theo ngành của trường bạn quan tâm (ví dụ như QS #48 overall, nhưng #12 Computer Science).
Đọc các điểm thành phần như citations, employer reputation, international outlook để hiểu trường mạnh và yếu ở điểm nào.
So sánh chéo giữa QS và THE để tránh bị ảnh hưởng bởi một bảng xếp hạng duy nhất.
Quy trình này giúp bạn có góc nhìn tổng quát, góp phần trong quá trình ra quyết định thông minh.
5. Ranking không phải là tất cả
Điều quan trọng nhất cần nhớ: ranking là công cụ tham khảo, không phải thước đo chất lượng tuyệt đối.
Mỗi bảng xếp hạng có công thức tính riêng, ưu tiên trường lâu đời và có thể bỏ qua giá trị của các trường trẻ nhưng rất sáng tạo. Và thứ hạng đôi khi không phản ánh được những yếu tố cực kỳ quan trọng với trải nghiệm của bạn như học phí, chất lượng hỗ trợ nghề nghiệp, sự phù hợp của đề tài nghiên cứu, phương pháp giảng dạy hay văn hóa sống trong trường.
Có một điều thú vị khác: nhiều trường có ranking cách xa nhau nhưng điểm số thực tế chỉ chênh rất ít. Nghĩa là khoảng cách 30-40 bậc đôi khi… không nói lên điều gì lớn.
Cuối cùng, ranking không phản ánh được thực lực thật sự của trường, của giáo sư trong chương trình vì có những giáo sư cực giỏi nhưng quá bận, không thể theo sát bạn, trong khi một trường trẻ hơn lại có team cố vấn cực kỳ tận tâm.
Một bảng xếp hạng mạnh có thể giúp bạn sàng lọc nhanh và chọn trường an toàn hơn. Nhưng để quyết định chính xác, bạn phải nhìn vào ngành học cụ thể, trải nghiệm của cựu sinh viên, nội dung chương trình và mục tiêu cá nhân. Và quan trọng hơn hết: chọn trường vì nó phù hợp với mục tiêu của bạn, chứ không phải vì con số trên bảng xếp hạng.
📚 Tham gia workshop miễn phí tổ chức hằng tháng tại cộng đồng Bay cùng học bổng - Du học thạc sĩ: Tại đây.
📩 Thông tin chi tiết và báo giá dịch vụ mentor 1:1: Tại đây.